Ngô Hữu Đoàn

~~~~ Dzui thôi mòa! ~~~~

“100 bài thơ VN hay nhất thế kỷ XX” và dư luận

Posted by NHD on Tháng Ba 31, 2007

Cái vụ “100 bài thơ…” này tôi thấy nó đã tèm nhem ra rồi. Vì sao? Thứ nhất, đối tượng bầu chọn chủ yếu là sinh viên và học sinh trung học. Thứ hai, hội đồng thẩm định chỉ có 5 người mà đến giờ thì đã có 1 người “bất ngờ với kết quả công bố”!. Một sản phẩm có chất lượng hay không phụ thuộc rất nhiều vào nguyên vật liệu và công nghệ sản xuất, yếu tố quản lý. Thế nhưng nguyên liệu ở đây “đa phần là sinh viên và học sinh trung học” là không ổn với cái tên sản phẩm, và công nghệ sản xuất và hệ thống quản lý thì sự nhếch nhác thấy rõ bây giờ đã được công bố. Chất lượng sẽ như thế nào? Đây là sản phẩm đặc biệt, đặc biệt bởi cái tiêu đề của nó quá to tát, thế nhưng những người đề xướng ra nó đã hời hợt quá đỗi, nếu như không muốn nói là thiếu trách nhiệm và đánh lừa công chúng!

Tại sao cái đề tài mang tầm cỡ một quốc gia, một thế kỷ (100 năm chứ ít đâu!), được phát động từ đầu năm 2005, nhưng phát động cái kiểu gì mà hỏi ra chẳng ai biết? Tivi, đài, báo không nghe nói tới, lên Google search đỏ con mắt cũng không thấy? Chuyện một quốc gia, 100 năm mà không bằng một ông già Trung Quốc tự tử vì đứa con gái hâm mộ diễn viên màn bạc hay sao ? Nếu bình chọn 100 bài hay nhất thì tại sao phải chia đồng mỗi nhà thơ 1 bài? Đây là kỳ thi tuyển, lấy từ trên xuống, thí sinh nào cao điểm hơn thì đậu, hà cớ gì phải áp đặt mỗi “địa phương” chỉ đậu một em thôi? Nếu một địa phương có 2 học sinh gỏi thì phải cho rớt 1 em à? Tại sao công bố trên báo chí là “100 bài thơ Việt Nam hay nhất thế kỷ XX” mà trên bìa sách thì in là “100 bài thơ hay thế kỷ XX” ? Phải chăng, phải bỏ bớt chữ “nhất” so với dự án ban đầu cho nó nhẹ bớt trách nhiệm? Ôi thôi, nhếch nhác quá!

Sau đây tôi đăng lại danh sách 100 bài đó và tom góp các bài viết, dư luận xung quanh vấn đề này. Hiện nay, dưới đây có 6 bài viết về nó (được xếp theo thứ tự thời gian, cũ dưới mới trên), và nếu có bài nào ra đời sau này mà tui thấy được thì tui sẽ rinh về đây để lưu trữ cũng như để cho bà con cùng tham khảo. (NHĐ)

Bài 6
100 bài thơ hay nhất thế kỷ – ‘Chỉ 50% là xứng đáng’ (Nguồn: evan, ngày 31.03.2007)

“100 bài thơ hay nhất thế kỷ XX” được công bố vào Ngày thơ Việt Nam 2007 đã khiến nhiều người thắc mắc. Mới đây, Trung tâm Văn hóa Doanh nhân xuất bản cuốn sách gồm 100 bài thơ được chọn. Nhà thơ Bằng Việt – Chủ tịch Hội VHNT Hà Nội, thành viên Hội đồng tuyển chọn – cho biết, ông cũng bất ngờ với kết quả này.

– Là 1 trong 5 người trong Hội đồng tuyển chọn của cuốn sách (cùng với các nhà thơ Hữu Thỉnh, Phạm Tiến Duật, Trần Đăng Khoa và nhà văn Lê Lựu), tại sao ông lại bất ngờ trước kết quả này?

Nhà thơ Bằng Việt

Nhà thơ Bằng Việt.

– Vì kết quả ấy, tôi cũng không biết? Từ lúc thành lập Hội đồng vào cuối tháng 9 năm ngoái cho đến tận bây giờ, Ban Tổ chức cuộc bình chọn vẫn chưa hề tổ chức một cuộc họp nào giữa các thành viên hội đồng. Vì thế, bàn bạc thế nào, triển khai ra sao và thống nhất những gì là không hề có. Chính tôi cũng không bằng lòng với điều đó, mặc dù rất tán thành ý tưởng tổ chức một cuộc bình chọn thơ dành cho công chúng.

– Vậy ông đã tham gia vào đó như thế nào?

– Vào dịp tổng kết giải thưởng của Hội Văn hóa Doanh nhân mà tôi có trong Ban giám khảo, anh Lê Lựu mời tôi tham gia Hội đồng tuyển chọn. Mỗi thành viên nhận một chồng photocopy rất cao, gồm trên dưới 1.000 bài thơ được công chúng chọn gửi về để kiểm tra, sắp xếp… Sau khi nhận xét và trả lại chồng bản thảo, giáp Tết, tôi có nhận được danh sách 100 bài thơ hay nhất thế kỷ XX với yêu cầu khá vội vàng: Đây là bản cuối cùng, đề nghị xem và cho ý kiến nhanh vì Nguyên tiêu đã công bố rồi! Nhưng sau đó cũng không thấy người bên anh Lựu đến lấy lại danh sách và ý kiến.
Tôi còn phải tự đi mua sách xem thế nào, 43.000 đồng một cuốn. Kết quả trong sách lại không đồng nhất với danh sách mà chúng tôi nhận được, và có những điều mà tôi nghĩ rằng chưa đạt tiêu chí ban đầu.

– Ông có thể đưa ra vài dẫn chứng?

– Thứ nhất, bài thơ Nguyễn Trãi trước giờ tru di của Trần Mạnh Hảo đã bị thay. Người ta thay luôn bằng bài Đêm mưa của Tô Hoàn. Thứ hai, tôi nghĩ rằng không thể đưa hai nhà thơ Nguyễn Khuyến và Tú Xương vào đây được, dù tác phẩm rất hay nhưng đó là các tác giả nửa sau thế kỷ XIX. Nhưng vì không có cuộc họp nào nên tôi không đưa ý kiến này ra được.
Thứ ba, tất cả đều chằn chặn mỗi người 1 bài. Mà theo danh sách tôi được nhận, có người được công chúng chọn 2 bài. Như vậy là Ban tổ chức muốn “bình quân chủ nghĩa” nên đã tự cắt bớt bài. Mà chỗ cắt được thay bằng bài nào, của ai cho đủ con số 100 thì tôi cũng không được biết.

– Theo ông, vì sao Ban tổ chức lại làm việc như vậy?

– Số lượng danh sách bình chọn gửi về khá nhiều nhưng xử lý chỉ có vài cô, hình như là phóng viên của Tạp chí Văn hóa Doanh nhân. Chính các bạn ấy cũng nói, nhiều quá, không làm xuể, có thể có những sai sót nhưng không thể kiểm soát nổi. Bao nhiêu là phiếu, hàng nghìn bảng biểu, nhìn lâu hoa cả mắt! Hội đồng tuyển chọn thì không họp, không hội ý bàn bạc gì thì làm sao mà chỉnh sửa, góp ý được?

– Vậy ông đánh giá thế nào về chất lượng cuốn sách này?

– Tôi thấy, chỉ 50% là xứng đáng – với những tên người, tên tác phẩm đã in sâu vào tâm trí nhiều thế hệ bạn đọc, đã xuất hiện trong nhiều tuyển thơ, sách giáo khoa… Số còn lại thì phải bàn. Ngoài ra, cũng phải thấy rằng, cách chọn của công chúng yêu thơ có những lúc không thể hoàn toàn tin cậy. Một cuốn sách mà có những 50% chưa đạt thì thật khó chấp nhận.

– Ông nghĩ thế nào về việc tổ chức bình chọn lại?

– Nếu còn muốn giữ cái tên rất ý nghĩa đó thì nên làm lại với những tiêu chí rõ ràng hơn, sự lựa chọn phải tinh tế hơn và các công đoạn, các phần việc phải bảo đảm, với tiến độ làm việc và thời gian phù hợp chứ đừng vội vã. Theo tiêu chí nào thì phải trung thành với tiêu chí đó, như chọn theo quan điểm trách nhiệm công dân hay quan điểm nghệ thuật thuần túy, hoặc theo tính cách tân và tiếng vang, sự bùng nổ của tác phẩm trong giai đoạn văn học của nó…

Nguồn: evan, 31.03.2006

Bài 5
Tập thơ “100 bài thơ hay nhất thế kỷ XX” – Tôn vinh thơ hay…

Cụ Tam Nguyên Yên Đỗ – Nguyễn Khuyến (Ảnh TL)
(CAO) Cuộc bình chọn tập thơ “100 bài thơ hay nhất thế kỷ XX của Việt Nam” do Trung tâm văn hóa Doanh nhân và Nhà xuất bản Giáo dục phối hợp tổ chức. Nhìn vào danh sách 100 nhà thơ gắn liền với 100 bài thơ, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên.
Thứ nhất: Tiêu chí bình chọn không rõ ràng, duy nhất chỉ có một bài thơ chữ Hán “Nguyên tiêu” của Hồ Chí Minh được Xuân Thuỷ dịch sang bản tiếng Việt và được dùng trong sách giáo khoa (SGK) lâu nay. Nếu như đã bình chọn bài thơ của Bác thì cớ gì không chọn các bài thơ chữ Hán của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Huỳnh Thúc Kháng, Nguyễn Thượng Hiền… Phải chăng tập thơ ra mắt đúng dịp Ngày Thơ Việt Nam tổ chức lần thứ 5 tại Văn Miếu nên… Còn đã chọn thơ hay bằng tiếng Việt thì bài “Cảnh khuya” (1947) được Bác sáng tác bằng tiếng Việt thì rõ ràng hơn.

Thứ hai: Về phía NXB Giáo Dục – thương hiệu uy tín nhất được “độc quyền” in SGK lại chẳng biết bài “Thu điếu” của Nguyễn Khuyến, tên thật là Nguyễn Thắng, hiệu Quế Sơn, tự Miễn Chi, sinh ngày 15 tháng 2 năm 1835, tại quê ngoại làng Văn Khế, xã Hoàng Xá, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Quê nội làng Và, xã Yên Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam. Mất ngày 5 tháng 2 năm 1909 tại Yên Đổ. Ông được vua Tự Đức ban cờ hiệu và hai chữ Tam Nguyên (vì đỗ đầu cả ba kỳ thi: Hương, Hội, Đình-NT), ông ghép làng quê của mình vào thành “Tam Nguyên Yên Đỗ”, qua đó càng cho chúng ta thấy ông là nhà thơ yêu nước khác với Nguyễn Bỉnh Khiêm hay Nguyễn Trãi từ quan vế ở ẩn.

Mộ nhà thơ Tú Xương( Ảnh TL)


Thứ ba: Bài “Thương vợ” của Trần Tế Xương còn gọi là Tú Xương (vì ông chỉ đỗ đến Tú tài), tên thật Trần Duy Uyên, tự là Mặc Trai, hiệu là Mộng Tích, sinh ngày 10-8-1871 tại làng Vị Xuyên, huyện Mỹ Lộc, Nam Ðịnh và mất ngày 20-1-1907 ở làng Ðịa Tứ cùng huyện… Như vậy hai ông sống ở thế kỷ cuối XIX đầu XX. Nhìn lại năm sinh của Tú Xương thì ông sống qua thế kỷ XX 7 năm (mất 1907) và Nguyễn Khuyến sống qua thế kỷ XX 9 năm (mất 1909). Nhưng liệu 2 bài thơ của ông có sáng tác trong những năm cuối đời đó không?

Về bài thơ “Thu điếu” của Nguyễn Khuyến được Xuân Diệu đánh giá là “hay nhất trong chùm thơ 3 bài viết về mùa thu” (còn có Thu vịnh, Thu ẩm). Bài thơ được dùng giảng dạy trong nhà trường và tuyển chọn làm đề thi môn Văn cho bậc trung cấp, cao đẳng và đại học nhưng về thời gian sáng tác thì dường như trong các sách không thấy bàn luận đến. May thay trong cuốn tài liệu “Giảng văn tập 2” của Khoa Ngữ văn ĐH Sư phạm I Hà Nội (NXB Đại học & Trung học chuyên nghiệp, 1982) trang 37, giáo sư Đào Nguyên Tụ viết: “Trong quảng đời cáo quan về nhà (1884-1909), Nguyễn khuyến đã làm nhiều thơ về mùa thu gồm cả thơ quốc âm và chữ Hán. Thơ quốc âm có Thu điếu, Thu ẩm, Thu vịnh” thơ trong đó có ba bài thơ viết về mùa thu”, NXB Đại học .

Thời gian sáng tác bài “Thương vợ” thì cụ thể và rõ ràng hơn. Trong cuốn “Tú Xương – tác phẩm giai thoại”, Hội Văn nghệ Hà Nam Ninh, 1987, trang 66 viết: “Bài thơ này làm khoảng 1896-1897 khi nhà thơ đã có năm con (một gái và bốn trai)”.

Như vậy không thể đưa vào danh sách bài “Thương vợ” (theo thứ tự 100) là bài thơ hay nhất thế kỷ XX (?!). Còn thời gian sáng tác “Thu điếu” chưa cụ thể, rõ ràng chỉ phỏng đoán thì có nên chăng đưa vào danh sách số thứ tự 46 (?!).

Vậy thì thử hỏi xếp bài “Thương vợ” vào danh sách theo thứ tự đúng số 100 là không chính xác.
Trước đó, trong cuốn “Thơ hay Việt Nam thế kỷ XX” (NXB Văn hoá Thông tin và Công ty Văn hoá Trí tuệ Việt, quý II-2006) do hai nhà thơ Nguyễn Bùi Vợi và Quang Huy tuyển chọn đưa ra danh sách 150 bài thơ cũng có “Thu điếu”. Phải chăng các tác giả bình chọn đã lấy cái mốc thời gian ông từ quan về ẩn dật (năm 1884) với tâm trạng bất mãn, bế tắc, sống trong cảnh thiên nhiên quê nhà nên đã sáng tác ba bài thu về mùa thu bất hủ chăng? Nhưng nói gì thì nói nhiều nhà nghiên cứu, phê bình vẫn xếp ông là nhà thơ cổ điển.

Nhà văn Lê Lựu (Ảnh TT)


Tập thơ mà theo nhà văn Lê Lựu, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Doanh nhân, thành viên BTC cuộc thi cho biết quá trình bình chọn rằng: “Gần 10.000 (tôi không nhớ con số chính xác) thư bình chọn đã gửi đến BTC (…) đối tượng bầu chọn là tất cả những ai yêu thơ nhưng thực tế vẫn chủ yếu là sinh viên và học sinh trung học tham gia” (Tuổi Trẻ, ngày 7-3-2007).
Nếu vậy xin thử đặt câu hỏi:

1. Ngoài gần 10.000 phiếu bình chọn độc giả gởi đến, vậy danh sách hội đồng thẩm định sao không nêu đích danh.

2. Nếu đa số là học sinh sinh viên thì các tác giả và bài thơ Việt kiều, nhà thơ tiền chiến chiếm nhiều, lấn át cả thơ cách mạng cũng như thơ trữ tình giai đoạn sau này như: Thu Trang, Nguyễn Bá Chung, Nguyên Sa, Phạm Thiên Thư, Đinh Hùng, Vũ Hoàng Chương… liệu bài “Lời mẹ dặn” của Phùng Quán đã được phép công bố hay chưa? vậy các bài thơ được tuyển từ nguồn ở đâu, nhà xuất bản nào và lý lịch của họ liệu đã rõ ràng chưa?…

Xem ra văn học giai đoạn sau giải phóng 1975 đến 2005 không thấy một lớp thơ của thời thanh niên xung phong như: Nguyễn Nhật Ánh, Đỗ Trung Quân với “Bài học đầu tiên’ được nhạc sĩ Giáp Văn Thạch phổ thành “Quê hương”… hay Lê Minh Quốc, Trương Nam Hương… càng không có một bóng dáng nhà thơ trẻ nào cả. Tại sao, vì như nhà thơ Lê Lựu cho biết: “đối tượng bầu chọn là tất cả những ai yêu thơ nhưng thực tế vẫn chủ yếu là sinh viên và học sinh trung học tham gia”, nhà thơ trẻ gần với “đối tượng” bình chọn nhưng vẫn không có, còn những tên tuổi và lý lịch dường như mù tịt lại xuất hiện, động cơ gì đây?

Vậy tập thơ ‘100 bài thơ hay nhất thế kỷ XX’ khi được phát hành trong nhà trường liệu có là tài liệu để sau này các nhà soạn sách giáo khoa căn cứ để thay đổi chăng. Bộ GD-ĐT nên thanh tra và thẩm định lại tập thơ này.
Nguyễn Tý

Nguồn: Congan, 26.3.2007

Bài 4
Về 100 bài thơ hay nhất thế kỷ 20 của Việt Nam: Nhập nhằng giữa danh và thực
Thanh Thảo

Không thể phủ nhận, trong 100 “bài thơ hay nhất thế kỷ 20” được “độc giả của Trung tâm Văn hóa doanh nhân” (TTVHDN) bầu chọn, có rất nhiều bài thơ hay, nhiều tác gia thơ lớn, nhiều nhà thơ Việt Nam nổi tiếng.
Theo tôi, cái “phần cứng” ấy chọn không khó, dù có thể với những thành phần độc giả này thì bài thơ này là hay, còn với thành phần độc giả khác thì lại là bài thơ khác, ngay cùng một tác giả. Vì thế mới có chuyện, nhà thơ Hữu Loan được bầu chọn bài thơ Đèo Cả chứ không phải bài thơ Màu tím hoa sim đã trở thành bất tử. Có thể, tôi thấy bài Đèo Cả có kỹ thuật thơ cao hơn, nhưng bài Màu tím hoa sim lại có tầm “phủ sóng” cực rộng. Điều đó lý giải vì sao bài Màu tím hoa sim ngay từ khi đất nước còn bị chia cắt, đã được độc giả cả hai miền Bắc-Nam cùng yêu thích. Thậm chí, độc giả miền Nam còn thuộc bài thơ này nhiều hơn cả độc giả miền Bắc. Vậy thì vì cớ gì nó lại không được “độc giả của TTVHDN” bầu chọn? Hay những thành phần độc giả này thuộc về một “kênh” khác với những độc giả thơ Việt bình thường khác?

Chỉ qua một trường hợp như thế, người ta đã thấy có gì chưa ổn ở cuộc bầu chọn này. Vì thế, có lẽ, khiêm tốn và hợp lý hơn là không nên quá tự tin khi tung ra cái tít 100 bài thơ hay nhất thế kỷ 20 của Việt Nam. Chính cái tiêu đề này dễ làm độc giả đọc thơ bình thường, khi đọc tuyển thơ này cứ ngỡ mình đang đọc đúng 100 bài thơ “hay nhất thế kỷ”. Những bài thơ khác, những tác giả khác không có trong tuyển thơ này dễ bị hiểu nhầm là nằm ngoài “top 100”, nghĩa là không đọc cũng chẳng sao, không biết tới cũng chẳng hề gì, vì đều thuộc “top 200″hay “top 300” gì đó. Chính cái tiêu đề đậm chất “quảng cáo” này đã tạo nên sự nhập nhằng không đáng có. Phiền hơn, nó có thể khiến những nhà thơ đáng kính được tuyển vào đây, nếu còn sống, sẽ rất băn khoăn: không biết bài thơ được “bầu chọn” của mình có thật là 1 trong 100 bài thơ hay nhất của thơ Việt thế kỷ 20 không? Đột nhiên được nhận một vinh hạnh lớn quá cũng thấy “lạnh lưng” chứ. Nhất là cách bầu chọn chưa thật rõ ràng: liệu bài thơ mình được bao nhiêu người bầu chọn đây? Nếu đây chỉ là cuộc “bầu cho vui” thì chẳng sao. Còn khi nó được vinh danh ngay trong “Ngày Thơ Việt Nam”, rồi lại được in thành sách bởi một NXB “số 1 Việt Nam” về số lượng bản in, lại được đưa thẳng về các nhà trường trong cả nước để học sinh dùng làm sách “gối đầu giường tham khảo” thì chuyện có thể chuyển sang một hướng khác mất rồi.

Bây giờ không như thời bao cấp, việc tuyển thơ tuyển văn không còn là việc độc quyền của nhà xuất bản hay của Hội nhà văn. Cá nhân hay nhóm bây giờ đều có thể đứng ra làm tuyển tập, đều có thể tuyển thơ văn theo quan điểm và tiêu chí riêng của mình. Tôi có đọc một số tuyển thơ của Mỹ, quan điểm tuyển chọn của họ khác nhau, những nhà thơ được chọn cũng khác nhau, có người được chọn trong tuyển này nhưng vắng mặt trong tuyển kia. Có những nhà thơ rất nổi tiếng cũng không có mặt trong một số tuyển thơ. Nhưng nhất thiết, tên người hoặc nhóm người đứng ra tuyển chọn thì không được phép “ẩn danh”. Tên họ phải xuất hiện ngay trang bìa. Và họ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về sự chọn lựa của mình. Còn ở tuyển thơ 100 bài thơ hay nhất thế kỷ… này, chắc chắn tên người chọn sẽ không được đưa ra, dù một số người bình chọn đã được “chọn” để trao tặng thưởng hay giải thưởng gì đó. Lấy danh nghĩa “độc giả bầu chọn”, một danh nghĩa khá mù mờ để in ra một tuyển thơ với tiêu đề “nhớn” đến như thế, tôi cho là hơi bị… liều. Chọn thơ hay khác với chọn hoa hậu hay ca sĩ triển vọng. Đừng thấy người ta ăn khoai mình cũng vác mai đi đào như thế, coi không tiện.

Tin giờ chót mà chúng tôi mới nhận được từ các nhà thơ ở Hà Nội, thì tuyển tập thơ này đã được NXB Giáo Dục in và phát hành với rất nhiều lỗi morasse và tệ hơn, là đã vi phạm luật bản quyền vì không hề xin phép các tác giả có thơ được tuyển chọn.

Thanh Thảo
Nguồn: thanhnien, 16.03.2006

Bài 3
Về “100 bài thơ hay nhất thế kỷ 20 của VN”:Không những nhập nhằng giữa danh và thực mà còn có dấu hiệu vi phạm bản quyền
Thanh Thảo

(Toquoc)- Không thể phủ nhận, trong 100 “bài thơ hay nhất thế kỷ 20” được “độc giả của Trung tâm văn hoá doanh nhân”(TTVHDN) bầu chọn, có rất nhiều bài thơ hay, nhiều tác gia thơ lớn, nhiều nhà thơ Việt Nam nổi tiếng. Theo tôi, cái “phần cứng” ấy chọn không khó, dù có thể với những thành phần độc giả này thì bài thơ này là hay, còn với thành phần độc giả khác thì lại là bài thơ khác, ngay cùng một tác giả. Vì thế mới có chuyện, nhà thơ Hữu Loan được bầu chọn bài thơ “Đèo Cả” chứ không phải bài thơ “Màu tím hoa sim” đã đi vào bất tử.

Có thể, tôi thấy bài “Đèo Cả” có kỹ thuật thơ cao hơn, nhưng bài “Màu tím hoa sim” ngoài khả năng “phủ sóng” cực rộng của nó, bài thơ này còn mang một nỗi ám ảnh khôn nguôi của cả dân tộc Việt về chiến tranh, về những bi kịch trong chiến tranh. Điều đó lý giải vì sao bài “Màu tím hoa sim” ngay từ khi đất nước còn bị chia cắt, đã được độc giả cả hai miền Bắc-Nam cùng yêu thích. Thậm chí, độc giả miền Nam còn thuộc bài thơ này nhiều hơn cả độc giả miền Bắc. Vậy thì vì cớ gì nó lại không được “độc giả của TTVHDN” bầu chọn ? Hay những thành phần độc giả này thuộc về một “kênh” khác với những độc giả thơ Việt bình thường khác ? Chỉ qua một trường hợp như thế, người ta đã thấy có gì chưa ổn ở cuộc bầu chọn này. Vì thế, có lẽ, khiêm tốn và hợp lý hơn là không nên quá tự tin khi tung ra cái tít “ 100 bài thơ hay nhất thế kỷ 20 của Việt Nam”.
Chính cái tiêu đề này dễ làm độc giả đọc thơ bình thường, khi đọc tuyển thơ này do NXB Giáo Dục, cứ ngỡ mình đang đọc đúng 100 bài thơ “hay nhất thế kỷ”. Những bài thơ khác, những tác giả khác không có trong tuyển thơ này dễ bị hiểu nhầm là nằm ngoài “top 100”, nghĩa là không đọc cũng chẳng sao, không biết tới cũng chẳng hề gì, vì đều thuộc “top 200” hay “top 300” gì đó. Chính cái tiêu đề đậm chất “quảng cáo” này đã tạo nên sự nhập nhằng không đáng có.

Ngày thơ Việt Nam (Ảnh: V.Hà)

Phiền hơn, nó có thể khiến những nhà thơ đáng kính được tuyển vào đây, nếu còn sống, sẽ rất băn khoăn: không biết bài thơ được “bầu chọn” của mình có thật là 1 trong 100 bài thơ hay nhất của thơ Việt thế kỷ 20 không ? Đột nhiên được nhận một vinh hạnh lớn quá cũng thấy “lạnh lưng” chứ. Nhất là cách bầu chọn chưa thật rõ ràng:liệu bài thơ mình được bao nhiêu người bầu chọn đây ? Nếu đây chỉ là cuộc “bầu cho vui” thì chẳng sao. Còn khi nó được vinh danh ngay trong “Ngày Thơ Việt Nam”, rồi lại được in thành sách bởi một NXB “số 1 Việt Nam” về số lượng bản in(tirage), lại được đưa thẳng về các nhà trường trong cả nước để học sinh dùng làm sách “ gối đầu giường tham khảo” thì chuyện có thể chuyển sang một hướng khác mất rồi.Bây giờ, không như thời bao cấp, việc tuyển thơ tuyển văn không còn là việc độc quyền của nhà xuất bản hay của Hội nhà văn. Cá nhân hay nhóm bây giờ đều có thể đứng ra làm tuyển tập, đều có thể tuyển thơ văn theo quan điểm và tiêu chí riêng của mình. Tôi có đọc một số tuyển thơ của Mỹ, quan điểm tuyển chọn của họ khác nhau, những nhà thơ được chọn cũng khác nhau, có người được chọn trong tuyển này nhưng vắng mặt trong tuyển kia. Có những nhà thơ rất nổi tiếng cũng không có mặt trong một số tuyển thơ. Nhưng nhất thiết, tên người hoặc nhóm người đứng ra tuyển chọn thì không được phép “ẩn danh”. Tên họ phải xuất hiện ngay trang bìa. Và họ phải chịu trách nhiệm hoàn toàn về sự chọn lựa của mình. Còn ở tuyển thơ “100 bài thơ hay nhất thế kỷ…” này, chắc chắn tên người chọn sẽ không được đưa ra, dù một số người bình chọn đã được “chọn” để trao tặng thưởng hay giải thưởng gì đó. Lấy danh nghĩa “độc giả bầu chọn”, một danh nghĩa khá mù mờ để in ra một tuyển thơ với tiêu đề “nhớn” đến như thế, tôi cho là hơi bị…liều. Chọn thơ hay khác với chọn hoa hậu hay ca sĩ triển vọng. Đừng thấy người ta ăn khoai mình cũng vác mai đi đào như thế, coi không tiện.

Tin giờ chót: Theo tin chúng tôi mới nhận được từ các nhà thơ ở Hà Nội thì tuyển tập thơ này đã được NXB Giáo Dục in và phát hành với rất nhiều lỗi morasse và tệ hơn, là đã vi phạm luật bản quyền vì không hề xin phép các tác giả có thơ được tuyển chọn.

Nguồn: toquoc.gov.vn, 15.03.2006

Bài 2
100 bài thơ hay nhất thế kỷ – liệu đã là hay nhất?

Khi được công bố, 100 bài thơ Việt Nam hay nhất thế kỷ đã gây sự chú ý của không ít người mê thơ và cả người… thờ ơ với thơ. Dưới đây là cuộc trao đổi với nhà văn Lê Lựu, giám đốc Trung tâm Văn hóa Doanh nhân, thành viên BTC cuộc thi, về quá trình bình chọn.

Nhà văn Lê Lựu

Nhà văn Lê Lựu.

100 bài thơ VN hay nhất thế kỷ là cái đích có vẻ quá xa và quá rộng so với một cuộc bầu chọn. Ông nghĩ sao?

– Không quá đâu, vì thời gian của cuộc bầu chọn là… hai năm. Trong hai năm, độc giả đã có đủ thời gian để đọc, thích thú, cân nhắc, lựa chọn và gửi đi những kết quả cùng với tâm tư, tình cảm của mình. Mỗi người có quyền chọn 100 bài trong danh sách của mình. Với thơ, như vậy không phải là quá nhiều.

– Vậy số lượng người tham gia bình chọn là bao nhiêu?

– Không quá đông như bình chọn cầu thủ bóng đá nhưng cũng không ít đâu, nếu so với đầu sách thơ đã in ra. Gần 10.000 (tôi không nhớ con số chính xác) thư bình chọn đã gửi đến BTC. Có những người sau khi đã đưa ra danh sách 100 bài thơ mình cho là hay nhất, còn gửi kèm theo những lời bình dài đến… 300 trang A4 được đóng quyển cẩn thận. Chúng tôi hiện lưu giữ khoảng 10 tập “bình thơ” như vậy.

– Nhiều người ngỡ ngàng vì kết quả đã được công bố, nhiều bài thơ hay, đi vào tâm thức nhiều thế hệ đã không có tên trong danh sách, và cũng có nhiều bài thơ… lạ (ví dụ như Hữu Loan có tên trong danh sách không phải bằng “Màu tím hoa sim” bất hủ mà lại là “Đèo Cả”). Liệu kết quả có tuyệt đối là sự bầu chọn của độc giả?

– Vì phối hợp với NXB Giáo Dục nên tuy đối tượng bầu chọn là tất cả những ai yêu thơ nhưng thực tế vẫn chủ yếu là sinh viên và học sinh trung học tham gia. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng có một hội đồng thẩm định để đọc và so sánh những thư bình chọn của bạn đọc gửi đến với hàng trăm tuyển tập thơ đã in trước đó, chủ yếu để xem có độ chênh nào đáng kể không, có tên tuổi lớn nào bị bỏ sót không. Và đáng mừng là không có ai bị bỏ sót, độ chênh trong các bình chọn của độc giả và của các người làm tuyển chọn thơ chuyên nghiệp không lớn lắm. Trong số 100 bài đã được chọn cuối cùng, thật ra chỉ chênh với các danh sách khác khoảng 5-7 bài.

Vậy tác dụng xã hội đầu tiên và tích cực nhất của cuộc bầu chọn 100 bài thơ VN hay nhất thế kỷ này là gì?

– Chúng tôi không có tham vọng gì lớn, nhưng chí ít cũng đã làm được hai việc: Thứ nhất, khởi động lại mối quan tâm của độc giả với thơ và hâm nóng lại tình yêu thơ (nếu có). Thứ hai, giúp NXB Giáo dục nhìn lại được thẩm mỹ thơ của công chúng và giúp họ có sự lựa chọn rộng rãi và mềm mại hơn khi đưa thơ vào chương trình giáo dục. Những bài thơ trong SGK trước đây có lẽ hơi khô khan và mang nặng tính giáo dục, mà học sinh còn cần cả những cái khác nữa, trước tiên là cần thơ phải hay.

* Xin chân thành cảm ơn ông.

Thu Hà thực hiện

Nguồn: Tuoitre, 07/03/2007

Bài 1
100 bài thơ hay nhất VN thế kỷ 20
Hà Linh

Được phát động từ đầu năm 2005, cuộc thi Chọn những bài thơ Việt Nam hay nhất thế kỷ 20 đã lựa ra được 100 thi phẩm xuất sắc và công bố trong Đêm Nguyên tiêu của Ngày thơ Việt Nam (3/3). Nhưng sự vắng mặt của nhiều bài thơ nổi tiếng trong danh sách này không khỏi khiến người yêu thơ phải nuối tiếc.

Không thiếu những Tràng giang – Huy Cận; Ông Đồ – Vũ Đình Liên, Đất nước – Nguyễn Đình Thi, Núi Đôi – Văn Cao, Tây tiến – Quang Dũng, Người về – Hoàng Hưng…, cuộc bình chọn do Trung tâm văn hóa Doanh nhân và Nhà xuất bản Giáo dục phối hợp tổ chức đã góp phần tôn vinh những sáng tác nổi bật của một thế kỷ thi ca Việt Nam. 100 bài thơ, chia đều cho 100 tác giả, không một ai được vinh dự góp mặt với hơn một sáng tác. Hiện tượng này khiến không ít độc giả ngậm ngùi tiếc nuối khi Xuân Diệu có Nguyệt cầm nhưng không có Đây mùa thu tới hay Vội vàng… Hoàng Cầm có Bên kia sông Đuống nhưng không có Lá diêu bông… Nguyễn Duy có Đò lèn nhưng lại vắng Tre Việt Nam hay Hơi ấm ổ rơm…

Lekhaimac-ngaythovn-lan5

Lễ khai mạc Ngày thơ Việt Nam lần 5. Ảnh: Hoàng Hà.

Tỏ ra thích thú trước kết quả cuộc bình chọn, Mỹ Anh, sinh viên Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, cho biết: “Đây là một bộ sưu tập những bài thơ hay của Việt Nam. Tôi biết phần lớn các bài thơ trong top 100 này, nhưng cũng có nhiều bài tôi chưa hề nghe tên, ví như Một vị tướng về hưu của Nguyễn Đức Mậu, Muôn vàn tình thương yêu trùm lên khắp quê hương của Việt Phương… Chắc chắn tôi sẽ tìm đọc thêm những tác phẩm này”.

Phong trào Thơ Mới góp mặt trong danh sách với số lượng tác giả, tác phẩm lớn nhất. Tiếp đó là những sáng tác có ảnh hưởng sâu nặng đến suy nghĩ và hành động của bao thế hệ độc giả qua hai cuộc kháng chiến chống Mỹ và chống Pháp. Nhà văn Lê Lựu, Giám đốc Trung tâm Văn hóa Doanh nhân, cho biết: “Chúng tôi nhận được rất nhiều bài viết công phu, thể hiện tình yêu và thái độ trân trọng với thơ ca. Có những độc giả viết đến hàng chục trang bình chọn và đưa ra nhiều lý lẽ bảo vệ cho sự lựa chọn của mình”.

100 bài thơ Việt Nam hay nhất thế kỷ 20 đã được Nhà xuất bản in thành sách và phát hành rộng rãi.Danh sách 100 bài thơ hay nhất (Ngoài Nguyên Tiêu, 99 bài còn lại được sắp xếp theo tên tác giả dựa vào bảng chữ cái).

1) Nguyên Tiêu – Hồ Chí Minh.
2) Ngày Hòa bình đầu tiên – Phùng Khắc Bắc.
3) Những bóng người trên sân ga – của Nguyễn Bính.
4) Tạm biệt Huế – Thu Bồn.
5) Vào chùa – của Đồng Đức Bốn.
6) Sư đoàn – Phạm Ngọc Cảnh.
7) Chiếc xe xác qua phường Dạ Lạc – Văn Cao.
8) Núi Đôi – Vũ Cao.
9) Bên kia sông Đuống – Hoàng Cầm.
10) Tràng Giang – Huy Cận.

11) Dọn về làng – Nông Quốc Chấn.
12) Quê hương – Nguyễn Bá Chung.
13) Say đi em – Vũ Hoàng Chương.
14) Miền Trung – Hoàng Trần Cương.
15) Đường về quê mẹ – Đoàn Văn Cừ.
16) Anh đừng khen em – Lâm Thị Mỹ Dạ.
17) Nguyệt cầm – Xuân Diệu.
18) Cô bộ đội ấy đã đi rồi – Phạm Tiến Duật.
19) Tây tiến – Quang Dũng.
20) Lên Côn Sơn – Khương Hữu Dụng.

21) Đò lèn – Nguyễn Duy.
22) Chiều – Hồ Dzếnh.
23) Thăm mả cũ bên đường – Tản Đà.
24) Cha tôi – Lê Đạt.
25) Mẹ và quả – Nguyễn Khoa Điềm.
26) Núi mường Hung dòng sông Mã – Cầm Giang.
27) Mắt buồn – Bùi Giáng.
28) Hai sắc hoa tigôn – T.T.KH.
29) Đọc thơ ức Trai – Sóng Hồng.
30) Bài thơ tình ở Hàng Châu – Tế Hanh.

31) Trở về quê nội – Ca Lê Hiến.
32) Đêm mưa – Hoàn.
33) Những đứa trẻ chơi trước cửa đền – Thi Hoàng.
34) Cửu Long giang ta ơi – Nguyên Hồng.
35) Đêm nay Bác không ngủ – Minh Huệ.
36) Nỗi niềm Thị Nở – Quang Huy.
37) Đường khuya trở bước – Đinh Hùng.
38) Người về – Hoàng Hưng.
39) Đồng chí – Chính Hữu.
40) Khi con tu hú – Tố Hữu.

41) Lên Cấm sơn – Thôi Hữu.
42) Lời nói dối nhân ái – Trang Thế Hy.
43) Gánh nước đêm – Á Nam Trần Tuấn Khải.
44) Tỳ bà – Bích Khê.
45) Gửi bác Trần Nhuận Minh – Trần Đăng Khoa.
46) Thu điếu – Nguyễn Khuyến.
47) Bến Mi Lăng – Yến Lan.
48) Tháp Chàm – Văn Lê.
49) Ông đồ – Vũ Đình Liên.
50) Đèo cả – Hữu Loan.

51) Viếng bạn – Hoàng Lộc.
52) Tiếng thu – Lưu Trọng Lư.
53) Nhớ rừng – Thế Lữ.
54) Một vị tướng về hưu – Nguyễn Đức Mậu.
55) Những mùa trăng mong chờ – Lê Thị Mây.
56) Dặn con – Trần Nhuận Minh.
57) Hội Lim – Vũ Đình Minh.
58) Khóc người vợ hiền – Tú Mỡ.
59) Cuộc chia ly màu đỏ – Nguyễn Mỹ.
60) Quê hương – Giang Nam.

61) Thị Màu – Anh Ngọc.
62) Nhớ – Hồng Nguyên.
63) Trời và đất – Phan Thị Thanh Nhàn.
64) Người đàn bà ngồi đan – Ý Nhi.
65) Nhớ máu – Trần Mai Ninh.
66) Mẹ – Nguyễn Ngọc Oánh.
67) Bông và mây – Ngô Văn Phú.
68) Muôn vàn tình thân yêu trùm lên khắp quê hương – Việt Phương.
69) Đợi – Vũ Quần Phương.
70) Tên làng – Y Phương.

71) Lời mẹ dặn – Phùng Quán.
72) Có khi nào – Bùi Minh Quốc.
73) Tự hát – Xuân Quỳnh.
74) Áo lụa Hà Đông – Nguyên Sa.
75) Bài thơ của một người yêu nước mình – Trần Vàng Sao.
76) Người đẹp – Lò Ngân Sủn.
77) Đồng dao cho người lớn – Nguyễn Trọng Tạo.
78) Tống biệt hành – Thâm Tâm.
79) Dấu chân qua trảng cỏ – Thanh Thảo.
80) Đất nước – Nguyễn Đình Thi.

81) Những người đàn bà gánh nước sông – Nguyễn Quang Thiều.
82) Nghe tiếng cuốc kêu – Hữu Thỉnh.
83) Bao giờ trở lại – Hoàng Trung Thông.
84) Bờ sông vẫn gió – Trúc Thông.
85) Bến đò ngày mưa – Anh Thơ.
86) Thăm lúa – Trần Hữu Thung.
87) Cổ lũy cô thôn – Phạm Thiên Thư.
88) Nói sao cho vợi – Thu Trang.
89) Mưa đêm lều vó – Trần Huyền Trân.
90) Bên mộ cụ Nguyễn Du – Vương Trọng.

91) Nhớ Huế quê tôi – Thanh Tịnh.
92) Màu thời gian – Đoàn Phú Tứ.
93) Đây thôn Vĩ Dạ – Hàn Mặc Tử.
94) Nhớ vợ – Cầm Vĩnh Ui.
95) Em tắm – Bạc Văn Ùi.
96) Một ngày ta ngoái lại – Đinh Thị Thu Vân.
97) Tổ quốc bao giờ đẹp thế này chăng – Chế Lan Viên.
98) Bếp lửa – Bằng Việt.
99) Vườn trong phố – Lưu Quang Vũ.
100) Thương vợ – Trần Tế Xương.

Nguồn: evan, 05.03.2006

Advertisements

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: